Linux Sunucuda Cron Job Nedir, Nasıl Kullanılır?

Cron job, Linux'ta belirli komutları veya scriptleri otomatik olarak zamanlanmış şekilde çalıştırmanı sağlayan bir sistem aracıdır. Yedekleme, log temizleme, rapor gönderme gibi tekrarlayan işleri otomatikleştirmek için vazgeçilmezdir.

Cron Job Nedir?

Cron, Unix tabanlı işletim sistemlerinde gelen bir zamanlayıcıdır. crontab (cron table) dosyasına yazılan kurallarla hangi komutun ne zaman çalışacağını belirlersin.

Crontab Söz Dizimi

# Crontab formatı:
# dakika  saat  gün  ay  haftanın_günü  komut
#  0-59   0-23  1-31 1-12    0-7

# Örnekler:
# Her gün saat 03:00'te yedek al
0 3 * * * /usr/local/bin/backup.sh

# Her 5 dakikada bir çalış
*/5 * * * * /usr/local/bin/check.sh

# Her Pazartesi saat 09:00'da
0 9 * * 1 /usr/local/bin/rapor.sh

# Her ayın 1'inde saat 00:00'da
0 0 1 * * /usr/local/bin/aylik-temizlik.sh

# Hafta içi her gün saat 18:00'de
0 18 * * 1-5 /usr/local/bin/is-raporu.sh

Crontab Yönetimi

# Mevcut cron job'ları listele
crontab -l

# Crontab'ı düzenle
crontab -e

# Başka kullanıcının crontab'ını düzenle
sudo crontab -u www-data -e

# Tüm cron job'ları sil
crontab -r

Pratik Örnekler

Otomatik Yedekleme

# Her gece 02:00'de MySQL yedek al
0 2 * * * mysqldump -u root -p'sifre' veritabani > /backup/db-$(date +\%Y\%m\%d).sql

# Her gece 03:00'te web dizinini yedekle
0 3 * * * tar -czf /backup/www-$(date +\%Y\%m\%d).tar.gz /var/www/html

Log Temizliği

# Her hafta pazar 04:00'te eski logları sil
0 4 * * 0 find /var/log -name "*.gz" -mtime +30 -delete

SSL Sertifika Yenileme

# Her gün 05:00'te Let's Encrypt yenileme kontrolü
0 5 * * * certbot renew --quiet

Sunucu Sağlık Kontrolü

# Her 10 dakikada servis kontrolü
*/10 * * * * systemctl is-active nginx || systemctl restart nginx

Cron Job Hata Ayıklama

# Çıktıyı log dosyasına yönlendir
*/5 * * * * /usr/local/bin/script.sh >> /var/log/cron-script.log 2>&1

# Cron loglarını kontrol et
sudo grep CRON /var/log/syslog
sudo journalctl -u cron

# Script'in çalışabilir olduğundan emin ol
chmod +x /usr/local/bin/script.sh

# Tam yol kullan (PATH sorunu)
*/5 * * * * /usr/bin/php /var/www/html/cron.php

Alternatif: systemd Timers

# Timer dosyası oluştur
sudo nano /etc/systemd/system/backup.timer

[Unit]
Description=Günlük Yedekleme Timer

[Timer]
OnCalendar=*-*-* 02:00:00
Persistent=true

[Install]
WantedBy=timers.target

# Service dosyası oluştur
sudo nano /etc/systemd/system/backup.service

[Unit]
Description=Yedekleme Servisi

[Service]
Type=oneshot
ExecStart=/usr/local/bin/backup.sh

# Aktifleştir
sudo systemctl enable backup.timer
sudo systemctl start backup.timer

# Timer'ları listele
systemctl list-timers

Sonuç

Cron job'lar Linux sunucunda tekrarlayan görevleri otomatikleştirmenin en etkili yoludur. Yedekleme, log temizliği, sertifika yenileme ve sağlık kontrolleri gibi işleri cron ile otomatikleştirerek hem zaman kazan hem de insan hatalarını minimize et.

Sık Sorulan Sorular (FAQ)